Serbest fon, payları yalnız nitelikli yatırımcılara satılan ve serbest şemsiye fona bağlı ihraç edilen yatırım fonudur (SPK – Serbest Yatırım Fonları). Fundfy verisinde TEFAS'ta işlem gören 331 serbest fonun toplam büyüklüğü 2.679,5 milyar TL; fonlardaki toplam yatırımcı sayısı ise 620.087.
Serbest fonu kimler alabilir?
Serbest fondaki “serbest” ifadesi, fonun herkese açık olduğu anlamına gelmez. Bu fonların katılma payları yalnız nitelikli yatırımcılara satılır. Fonlar, serbest şemsiye fonlara bağlı olarak ihraç edilir; yatırımcıya sunulan ürün, bu şemsiye altındaki ayrı bir fondur (SPK – Serbest Yatırım Fonları).
Nitelikli yatırımcı tanımı profesyonel müşterileri, talebi üzerine profesyonel kabul edilenleri ve düzenlemede belirtilen finansal varlık şartını sağlayan gerçek veya tüzel kişileri kapsar. Dolayısıyla gerçek kişi olmak serbest fona erişimi engellemez; belirleyici olan, yatırımcının mevzuattaki nitelikli yatırımcı tanımına girmesidir (SPK – Serbest Yatırım Fonları).
Fundfy verileri 15 Ekim 2026 itibarıyla TEFAS'ta işlem gören serbest fonları kapsıyor.
Serbest fonlar hangi varlıklara yatırım yapabilir?
Serbest fonlar, diğer yatırım fonlarına uygulanan portföy ve işlem sınırlamalarının dışında tutulabilir. Ancak bu serbesti, her fonun istediği işlemi sınırsız biçimde yapması anlamına gelmez. Fonun kullanabileceği araçlar, yatırım stratejisi ve kendi limitleri KAP sayfasında ilan edilir; portföy bu açıklamalar içinde yönetilir (Resmî Gazete – Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ).
Portföye swap sözleşmeleri dahil türev araçlar alınabilir. Bu işlemlerden doğan risklere ilişkin sınırlar da fonun KAP sayfasında açıklanır. Yabancı fon alımlarında ise ilgili ülkedeki yetkili otoritenin izni aranır; yatırım yapılabilecek ülkeler fonun ilan edilen stratejisinde belirtilir (Resmî Gazete – Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ).
Genel muafiyete rağmen SPK rehberi serbest fonlar için de yoğunlaşma ve Takasbank Para Piyasası sınırları koyar. Takasbank Para Piyasası işlemlerine yapılan yatırımın portföy içindeki üst sınırı %20 (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber).
Serbest fonların büyüklüğü ve para hareketi ne söylüyor?
Tablodaki yatırımcı sayısı fonlar tek tek toplanarak bulunuyor; birden fazla serbest fonda payı olan kişi her fonda ayrı sayılıyor. Bu yüzden değer, kategorideki benzersiz kişi sayısından farklı.
Bir yıllık geçmişi bulunan 298 fonun 232 tanesi dolar karşısında değer kazanmış. Kategorinin medyan getirisi TL bazında %25,2, dolar bazında %6,0.
Toplam büyüklük yüksek kalırken son otuz gündeki tahmini net akış −212,4 milyar TL. Büyüklük mevcut portföylerin değerini, net akış ise yakın dönemde kategoriye giren ve kategoriden çıkan tahmini para arasındaki farkı gösteriyor.
|
|
Serbest Fonlar |
|
Fon sayısı |
331 |
|
Toplam büyüklük |
2.679,5 milyar TL |
|
Yatırımcı sayısı (fon bazında toplam) |
620.087 |
|
1 yıllık TL getiri medyanı |
%25,2 |
|
1 yıllık dolar bazında getiri medyanı |
%6,0 |
|
Son 1 yılda değeri dolar karşısında artan fon |
232 |
|
Medyan yıllık yönetim ücreti |
%1,50 |
|
Son 30 günde tahmini net akış |
−212,4 milyar TL |
Kaynak: Fundfy · Veri tarihi 15 Ekim 2026
Yatırımcı sayısı yüksek fonlar nasıl ayrışıyor?
Yatırımcı sayısında EUZ ilk sırada yer alırken, tablodaki en büyük fon GRO. Yatırımcı sayısında ikinci olan GPL ise büyüklükte listenin en küçük fonu.
EUZ, listedeki en düşük yıllık yönetim ücretine ve en yüksek yatırımcı sayısına sahip. Buna karşılık bir yıllık dolar bazlı getirisi eksi olan tek fon da EUZ. PAL ile GRO’nun TL ve dolar bazlı getirileri aynı seviyede olmasına rağmen büyüklükleri, yatırımcı sayıları ve ücretleri farklı.
|
Fon |
Fon adı |
Büyüklük |
Yatırımcı |
1 yıllık getiri (TL) |
1 yıllık getiri (USD) |
Yönetim ücreti |
|
EUZ |
Garanti Portföy Serbest Fon |
141,0 milyar TL |
37.464 |
%17,1 |
−%0,8 |
%0,60 |
|
GPL |
Garanti Portföy Birinci Serbest Fon |
97,6 milyar TL |
36.187 |
%22,0 |
%3,3 |
%1,00 |
|
PAL |
Ak Portföy Altıncı Serbest Fon |
144,3 milyar TL |
29.357 |
%22,4 |
%3,7 |
%0,95 |
|
YP4 |
Yapı Kredi Portföy Feriköy Serbest Fon |
134,4 milyar TL |
28.455 |
%22,1 |
%3,4 |
%1,00 |
|
GRO |
Garanti Portföy Otuzuncu Serbest Fon |
190,0 milyar TL |
26.707 |
%22,4 |
%3,7 |
%0,96 |
|
ONS |
İş Portföy Onikinci Serbest Fon |
169,2 milyar TL |
23.965 |
%22,5 |
%3,8 |
%0,80 |
Kaynak: Fundfy (EUZ, GPL, PAL) · Veri tarihi 15 Ekim 2026
TL ve dolar bazlı getiri birlikte nasıl okunur?
TL getirisi, fon payının Türk lirası cinsinden değişimini gösterir. Dolar bazlı getiri ise aynı değişimi dolar karşısında ölçer. Bu nedenle iki sütunun işareti farklı olabilir. EUZ’un bir yıllık TL getirisi %17,1 iken dolar bazlı getirisi −%0,8; fon TL cinsinden yükselmiş, fakat aynı dönemde dolar karşısında değer kaybetmiştir.
GPL, PAL, YP4, GRO ve ONS’ta her iki getiri de artı işaretli. Karşılaştırmada kullanılan dönem aynı olduğundan fark, getirinin hangi para birimiyle ölçüldüğünü gösteriyor.
PAL ile GRO’nun bir yıllık getirileri aynı: TL bazında %22,4, dolar bazında %3,7. Buna rağmen iki fonun büyüklüğü ve yatırımcı sayısı eşit değil. Aynı dönem getirisi, fondaki toplam para veya yatırımcı sayısı hakkında doğrudan bilgi vermiyor.
Serbest fonlarda yönetim ücreti ve stopaj nasıl işler?
TEFAS'taki serbest fonların medyan yıllık yönetim ücreti %1,50. Yatırımcı sayısı yüksek fonlar tablosunda ücretler aynı seviyede değil: EUZ’un yıllık yönetim ücreti %0,60, GPL ve YP4’ünki %1,00. Bu iki oran, listelenen fonlar arasındaki ücret aralığının uçlarını oluşturuyor.
Yatırım fonu katılma payları için genel stopaj oranı, 9 Temmuz 2025 tarihinden itibaren %17,5 olarak uygulanıyor. Oran, fonun toplam büyüklüğüne ya da yıllık getiri sıralamasına göre değişen bir ölçü değil; katılma payından elde edilen gelir için geçerli genel vergi oranıdır (Resmî Gazete – Cumhurbaşkanı Kararı).
Yatırım fonu katılma paylarından elde edilen gelirler stopaj yoluyla nihai olarak vergilendiriliyor. Gelir İdaresi Başkanlığının rehberine göre bu gelirler için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmiyor (Gelir İdaresi Başkanlığı – GVK Geçici Madde Vergi Rehberi). TEFAS'ta işlem görmeyen serbest fonların gelir ve kazançları da elde tutma süresinden bağımsız olarak geçici tevkifat hükümleri kapsamında stopaja tabi (Gelir İdaresi Başkanlığı – GVK Geçici Madde Vergi Rehberi).
-
Medyan: fonlar küçükten büyüğe sıralandığında ortadaki değer; uç değerlerden etkilenmez.
-
Tahmini net akış: dönem sonu büyüklük − dönem başı büyüklük × (dönem sonu fiyat / dönem başı fiyat); fiyat etkisi ayrıldıktan sonra kalan büyüklük değişimi.
-
Fundfy sayımı: TEFAS'ta işlem gören, duyurusu olmayan ve güncel fiyatı bulunan fonlar sayılır; yatırımcı sayısı fonlardaki hesapların toplamıdır.
-
Dolar bazında getiri: fon fiyatı aynı günün dolar/TL kuruna bölünerek hesaplanan dönem getirisi.
Bu yazının göstermedikleri
-
Kategori büyüklüğü, yatırımcı sayısı ve tablolar yalnız TEFAS'ta işlem gören serbest fonları kapsar.
-
Getiri ve tahmini net akış geçmiş dönemi gösterir; gelecekteki fiyat veya para hareketi hakkında sonuç içermez.
-
Stopaj bilgisi genel uygulamayı anlatır; fon ve işlem özelindeki vergi istisnaları kapsam dışındadır.
En çok yatırımcısı olan serbest fonlardan EUZ'u Fundfy'da incele
Veri tarihi: 15 Ekim 2026. Kaynak: Fundfy, SPK – Serbest Yatırım Fonları, Resmî Gazete – Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ, SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber, Gelir İdaresi Başkanlığı – GVK Geçici Madde Vergi Rehberi, Resmî Gazete – Cumhurbaşkanı Kararı. Yatırım tavsiyesi değildir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Geçmiş getiri gelecek getiriyi garanti etmez. Yatırım tavsiyesi değildir.
