Fon risk değeri, fonun geçmiş haftalık getirilerinden hesaplanan yıllıklandırılmış oynaklığın 1–7 ölçeğindeki karşılığıdır; değer yükseldikçe fiyat hareketlerinin genişliği artar (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber). Fundfy verisinde TEFAS fonlarının en çok toplandığı düzey 6 / 7; bu düzeyde en sık görülen kategori Hisse Senedi Fonları.
Fon risk değeri nasıl hesaplanır?
SPK risk değeri, fonun geçmiş haftalık getirilerinden elde edilen yıllıklandırılmış oynaklığın bir banda yerleştirilmesiyle oluşur. Hesap, getirinin pozitif mi negatif mi olduğuna değil, haftadan haftaya ne kadar değiştiğine bakar. Pozitif getiriler de birbirinden çok farklı büyüklükteyse oynaklığı yükseltebilir. Yıllıklandırma, haftalık hareketleri ortak bir zaman ölçeğine çevirir; ekrandaki değer yıllık getiri oranı değildir (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber).
Her basamak farklı bir oynaklık aralığını temsil eder. Risk değeri bir için aralık %0–%2, dört için %10–%15, altı için %20–%30; en üst basamak olan yedide oynaklık %30 ve üzeri (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber). Aralıkları düzenleyen Kurul kararı 12 Ekim 2023 tarihinde değişmiştir (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber).
Ölçek, eşit aralıklı bir cetvel gibi okunmaz. Alt taraftaki bir basamak değişimi ile üst taraftaki bir basamak değişimi aynı miktarda oynaklık farkını ifade etmez. Bu yüzden iki fonun risk değerleri arasındaki fark, oynaklıklarının kaç kat farklı olduğunu söylemez.
TEFAS fonları risk ölçeğine nasıl dağılıyor?
Fundfy'nin 15 Ekim 2026 tarihli verisi, TEFAS fonlarının risk ölçeğine dengeli dağılmadığını gösteriyor. Fonlar üst tarafta yoğunlaşıyor: 6 / 7 düzeyinde 357 fon var; komşu basamaklarda bu sayı 125 ve 79.
Kategori sütunu, risk değerinin fon türleriyle ilişkisini daha görünür kılıyor. Para Piyasası Fonları alt uçta, Hisse Senedi Fonları üst tarafta öne çıkıyor. Değişken Fonlar orta ve üst bantlarda görülürken Serbest Fonlar alt, orta ve en üst basamaklarda öne çıkabiliyor. Risk değeri, fonun adı veya kategorisinden değil, hesaplanan geçmiş oynaklığından geliyor.
|
Risk değeri |
Fon sayısı |
En sık görüldüğü kategori |
|
1 / 7 |
78 |
Para Piyasası Fonları |
|
2 / 7 |
106 |
Serbest Fonlar |
|
3 / 7 |
55 |
Serbest Fonlar |
|
4 / 7 |
54 |
Değişken Fonlar |
|
5 / 7 |
125 |
Değişken Fonlar |
|
6 / 7 |
357 |
Hisse Senedi Fonları |
|
7 / 7 |
79 |
Serbest Fonlar |
Kaynak: Fundfy · Veri tarihi 15 Ekim 2026
Risk değeri nerede bulunur ve neden değişir?
Risk değeri, yatırımcı bilgi formunun Risk ve Getiri Profili bölümünde yer alır (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber). Burada görülen sayı bir editör yorumu veya dağıtım platformunun verdiği puan değil, SPK yöntemine göre hesaplanan değerdir.
Risk değeri fon kurulduğunda verilip kalıcılaşan bir etiket değildir. Hesapta kullanılan haftalık getiri geçmişi zaman ilerledikçe değişir. Yeni gözlemler yıllıklandırılmış oynaklığı başka bir aralığa taşıdığında fonun risk değeri de yeni banda geçebilir (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber; SPK – Standart Yatırımcı Bilgi Formu).
Bir basamak değişikliği, fonun yatırım stratejisinin aynı anda değiştiği anlamına gelmez. Doğrudan söylenebilecek bilgi, hesaplanan oynaklığın önceki bandın dışına çıktığıdır. Hareketin nedenini belirlemek için risk değerinden farklı bilgiler gerekir; sayı fiyat hareketinin kaynağını açıklamaz. Hesaplamaya ve yapılan değişikliklere ilişkin kayıtlar fonun kurucusu nezdinde saklanır (SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber).
Risk değerine hangi riskler dahil değildir?
SPK'nın standart yatırımcı bilgi formuna göre kredi, likidite, karşı taraf, operasyonel ve türev araç kullanımından kaynaklanan riskler bu hesaplamaya dahil değildir (SPK – Standart Yatırımcı Bilgi Formu). Risk değeri bu başlıkların ayrı ayrı puanlanmasıyla oluşmaz; yalnızca haftalık getirilerden çıkarılan yıllıklandırılmış oynaklığın hangi banda düştüğünü gösterir.
Bu ayrım, aynı risk değerindeki iki fonun diğer risk başlıklarında farklı özellikler taşıyabilmesini açıklar. Bir fonun alım satım koşulları, taraf olduğu işlemler veya operasyonel süreçleri SPK risk değerinden okunamaz. Türev araç kullanımı da göstergeye doğrudan eklenen ayrı bir puan değildir; ekrandaki sayı yine gerçekleşen getiri serisinin oynaklığına dayanır.
Risk değeri şu soruya cevap verir: Fonun geçmiş haftalık getirileri yıllık ölçekte ne kadar geniş hareket etti? Borcun geri ödenmesi, işlemin istenen zamanda gerçekleşmesi, karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmesi veya işlemlerin yürütülmesiyle ilgili riskler bu sorudan farklıdır. Bu başlıkların göstergede bulunmaması, risk değerleri eşit olan fonların bütün risk özelliklerinin eşit olmadığı anlamına gelir.
Fonları karşılaştırırken risk değeri ne söyler?
Risk değeri ayrıntılı bir oynaklık oranı değil, aralıklarla oluşturulmuş bir sınıftır. Aynı değeri taşıyan iki fonun yıllıklandırılmış oynaklığı aynı bandın içinde bulunur; kesin oranlarının eşit olması gerekmez. Fonlardan biri bandın alt sınırına, diğeri üst sınırına yakın olabilir. Buna karşılık komşu değerlerdeki iki fon ilgili eşiğin farklı taraflarında ve birbirine yakın oynaklık oranlarında bulunabilir.
Risk değeri bir getiri sıralaması değildir. Büyük pozitif hareketler ile büyük negatif hareketler oynaklığı yükseltebilir; hesap toplam kazancı değil, haftalık getirilerin ne kadar değiştiğini ölçer. Bu yüzden yüksek risk değeri yüksek getiri oranını, düşük risk değeri de belirli bir kayıp tutarını ifade etmez. Değer, fiyat hareketlerinin yönünü değil genişliğini sınıflandırır.
TEFAS dağılımında farklı kategorilerin farklı bantlarda yoğunlaşması, karşılaştırmanın iki ayrı bilgiyle yapıldığını gösteriyor: kategori fonun yatırım alanını, risk değeri ise geçmiş fiyat hareketlerinin oynaklık bandını anlatıyor. Aynı kategorideki fonların farklı değerler taşıması mümkün olduğu gibi, farklı kategorilerdeki fonlar da aynı bandın içinde yer alabilir. Ortak sayı yalnızca oynaklık ölçüsünü karşılaştırılabilir hale getirir.
Bu yazının göstermedikleri
Bir fonun risk değerini ve düşüş geçmişini Fundfy'da gör
Veri tarihi: 15 Ekim 2026. Kaynak: Fundfy, SPK – Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber, SPK – Standart Yatırımcı Bilgi Formu. Yatırım tavsiyesi değildir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Geçmiş getiri gelecek getiriyi garanti etmez. Yatırım tavsiyesi değildir.
